بورس چگونه نجات پیدا می‌کند؟

بازار سرمایه در نخستین روزهای سال جدید با روندی متناقض و فضایی ملتهب مواجه شد. درحالی که انتظارات مثبت از گزارش‌های مالی شرکت‌ها و آرامش نسبی در فضای سیاسی می‌توانست به بهبود شاخص ها بینجامد، شوک منفی بازارهای جهانی و ابهامات در مذاکرات هسته ای، بورس تهران را با فشار فروش سنگین مواجه کرد.

کد خبر: ۲۲۵۵۳۹

دوشنبه - ۱۸ فروردين ۱۴۰۴

بازار سرمایه در گام‌های ابتدایی سال ۱۴۰۴ با تناقضاتی مانند تنش‌های بین‌المللی و مجموعه‌ای از ریسک‌های داخلی مواجه شده است. از یکسو سایه ریسک‌های بین‌المللی مانع جدی بر سر راه روند رو به جلو شاخص ایجاد کردند و از سوی دیگر عدم تزریق نقدینگی جذاب به بازار همچنان کورسوی امید سرمایه‌گذاران را برای قوت گرفتن بازار در نخستین فصل سال با اما و اگرهای زیادی روبه رو کرده است. در این میان با وجود تلاطم‌هایی از این دست نور روشنایی در برخی صنایع بازار همچنان به چشم می‌خورد. صنایعی که به نظر می‌رسد کمتر تحت‌تاثیر سیاست‌های غیرکارشناسانه متولیان قرار دارند. در این بین افزایش شکاف دلار نیما با دلار بازار آزاد به حدود ۵۰‌درصد حتی پس از استیضاح وزیر پیشین اقتصاد نیز در جای خود مورد بحث و مناقشه است. کاهش شکاف و بهبود وضعیت گزارش صنایع که با وجود نظرات مثبت و منفی موجب بهبود نسبی وضعیت بازار سرمایه در سال گذشته و استیضاح وزیر اقتصاد شد.

بازار از نگاه کارشناسان

سپیده منصوری کارشناس بازار سرمایه وضعیت بازار را این گونه مورد تحلیل و ارزیابی قرار داد: بازار سرمایه در نخستین روزهای سال جدید با روندی متناقض و فضایی ملتهب مواجه شد. درحالی که انتظارات مثبت از گزارش‌های مالی شرکت‌ها و آرامش نسبی در فضای سیاسی می‌توانست به بهبود شاخص ها بینجامد، شوک منفی بازارهای جهانی و ابهامات در مذاکرات هسته ای، بورس تهران را با فشار فروش سنگین مواجه کرد. روز یکشنبه، شاخص کل با کاهش محسوس بسته شد و بیش از ۷۰‌درصد نمادها در محدوده منفی و صف فروش قرار گرفتند. ارزش معاملات نیز با کاهش حدود ۱‌هزار میلیارد تومانی نسبت به روز شنبه به حدود ۶‌هزار میلیارد تومان رسید. این روند نشان دهنده غلبه نگرانی‌های کلان بر تحلیل های بنیادی است. در این میان نمادهای بزرگ مانند وبملت و شرکت‌های فلزی تحت تاثیر افت قیمت‌های جهانی با فشار فروش مواجه شدند، درحالی که گروه های کوچک و متوسط با پشتوانه بنیادی مطلوب، مانند سیمانی‌ها، روندی مثبت داشتند. این دوگانگی حاکی از آن است که سرمایه گذاران خرد با انتقال نقدینگی به سهام ارزنده اما کم حجم، به دنبال کاهش ریسک سیستماتیک هستند. همچنین، صندوق‌های طلا پس از سرخ‌پوشی در نخستین روز هفته جاری، روز گذشته با رشد محدود مواجه شدند.

با این حال، شکنندگی این روند آشکار است. تثبیت دلار بالای ۱۰۰‌هزار تومان می‌تواند تعادل موقتی ایجاد کند، اما هر نشانه ای از مذاکرات هسته ای و کاهش نرخ ارز پایین‌تر از این محدوده، احتمال ریزش بیشتر طلا و صندوق‌های مرتبط را افزایش می‌دهد. این کارشناس بازار ادامه داد: بازار سرمایه همچنان اسیر گره های سیاسی است. تمایل ترامپ به مذاکره مستقیم با ایران و اصرار تهران بر پیش شرط هایی مانند «عدم تهدید»، بلاتکلیفی را تشدید کرده است. زمان عامل تعیین کننده ای است؛ در صورتی که سیگنال های مذاکره تا پایان فروردین قوی نشود، ریسک تشدید تحریم ها و فرار سرمایه افزایش می یابد. از سوی دیگر، گزارش های مثبت مالی شرکت‌ها در غیاب بهبود نرخ دلار نیما و کاهش نرخ بهره، تاثیر محدودی داشته است. به بیان دیگر، «دو چرخ از چهار چرخ محرک بازار» (دلار نیما و نرخ بهره) همچنان پنچر هستند و سیاست باید بار اصلی را به دوش بکشد.

باوجود تلاطم های اخیر، برخی نشانه ها حاکی از آغاز آرام یک روند بهبود است. در این میان شعار سال ۱۴۰۴ با عنوان تولیدمحوری و تاکید بر نقش بازار سرمایه در تجهیز منابع، می‌تواند زمینه ساز سیاست های حمایتی باشد. سیاستگذار بورسی با اقدامات عینی (مانند اصلاح نرخ تسعیر و شفاف سازی در مورد ارز ترجیحی) می‌تواند به بی اعتمادی تاریخی سهامداران پایان دهد. در بازه زمانی کوتاه مدت، ثبات سیاسی و گزارش های فصل اول شرکت‌ها تعیین کننده خواهد بود، اما در بلندمدت، بازار نیازمند اصلاح ساختارهای معیوب است. به نظر می رسد فروردین و اردیبهشت، با اخبار پرتنش سیاسی و اقتصادی، آزمون دشواری برای تاب آوری بورس تهران محسوب شود.

عرفان کاظم‌زاده کارشناس بازار سرمایه در خصوص وضعیت بازار عنوان کرد: از ابتدای سال‌جاری روند مثبتی در گروه های بانکی و سیمانی در بازار سرمایه مشاهده شده است. به نظر می رسد خریداران مشتاقی برای این نمادها پیدا شده که ورود پول قابل توجهی به این دو صنعت در جریان است. در این میان بخشی از فعالان بازار با این استدلال که احتمال می‌رود تنش های سیاسی در آینده نزدیک کاهش پیدا کنند، نسبت به آینده بازار تا حدودی خوش‌بین شدند. این موضوع موجب شده تا نمادهای بانکی و سیمانی با استقبال خوبی در نخستین ماه فصل بهار مواجه شوند. با این حال پیش‌بینی می‌شود در دو ماه آینده نیز این روند تداوم پیدا کند و دو نماد اصلی خودرویی نیز پس از بازگشایی بتوانند بازدهی مطلوبی را ثبت کنند.

با این حال، در یکی دو هفته آینده، انتظار می‌رود بازار همچنان در وضعیت تعادلی باقی بماند و به نوعی بازار رنجی را تجربه کنیم. در این شرایط، تک سهم ها یا گروه هایی که بیشتر مورد استقبال قرار دارند، می‌توانند بازدهی مناسبی را برای سرمایه‌گذاران به ارمغان آورند. این کارشناس بازار در ادامه افزود: از زمان استیضاح وزیر پیشین اقتصاد، شکاف میان نرخ دلار نیما و دلار آزاد به حدود ۵۰‌درصد رسیده است. همتی یکی از افرادی بود که بر کاهش این فاصله تاکید داشت، اما حال این شکاف به یک معضل جدی تبدیل شده است. این موضوع به تنهایی می‌تواند نشان دهنده لطمه ای باشد که نبود یک سکاندار اقتصادی مشخص، یعنی وزیر اقتصاد، به کشور وارد کرده است. به هر روی، دولت باید هرچه سریع تر فردی را برای تصدی وزارت اقتصاد معرفی کند؛ کسی که بتواند این کشتی را در شرایط کنونی هدایت کرده و تعادل را به بازار و اقتصاد بازگرداند. این انتخاب می‌تواند نقشی تعیین کننده در بهبود وضعیت فعلی داشته باشد.